Doksan dokuz Marmara Depremi’nden sonra bir yerlerde yanlış yaptığımız fikriyle araştırmaya başladığımda defalarca bulunduğum Amerika’da nüfusun çoğunluğunun ahşap karkas binalarda yaşadığını fark etmiştim.
Algıda seçicilik Amerika’ya bu sistemi öğrenmek ve araştırmak için gittiğimde daha da belirginleşti. Daha önce Newyork’ta konakladığım arkadaşımın dört katlı binasının, defalarca evinde kaldığım kuzenimim Miami’deki iki katlı villasının ahşap karkas sistemiyle yapıldığının farkına ancak varabilmiştim. Doğu yakasındaki üç dört eyalet genelinde yaptığım bu araştırmalar esnasında onlarca şantiye ve fabrika inceleme imkânı bulmuştum. Ahşap karkas yapı sistemleri üreten çok büyük bir fabrikanın yetmiş üç yaşındaki sahibi bana öğlen yemeğini otuz sene önce ahşap karkas yapı sistemiyle inşa ettiği bir nehir kıyısı restoranında ikram etmişti. Amerikalıların bu yapı sistemini nasıl keşfettiğini o zaman ona sorduğumda yanıtı kısa ve netti. “Osmanlı Mimarisi“
İşte o zaman nerede yanlış yaptığımızı anlamıştım. Ata mirasımız olan “Osmanlı Mimarisi Ahşap Karkas Yapı Sistemi” aradığım cevabın ta kendisiydi. Betonarme binaları altında kaybolan binlerce yaşamın nedeni aslıda bu kadar basitti. Dünyanın en hafif yapı sistemi olan ahşap karkas yapı sistemini dünyaya armağan eden bir ülkenin bireyi olarak gerçeklerle yüz yüze gelmiştim. Hiç vakit geçirmeden bu evrensel ata mirasımızın peşine düşerek yola koyuldum. İlk ahşap karkas konutumu depremden korkarak bina içine giremeyen ailem için Yalova’da yaparak işe başladık.
Sonradan anımsamaya başladım.
Yalnızca yaşadığım bölge civarında bu konuda tarihi örneklerle yüz yüze geldiğimiz fakat bir türlü farkına varamadığımız onlarca ahşap karkas eser adeta bize bir şeyler hatırlatmak için çırpınır dururmuş. Bu vesileyle sadece Yalova Bölgesi değil bundan böyle tüm Türkiye’deki hatta tüm dünyadaki ahşap karkas eserlerle ilgili ilginç ve bir o kadarda araştırmacı dokümantasyonlara yer vermeye çalışacağım. İşte bunlardan bazıları;
Yalova Termal’de bulunan tarihi Kaplıcalar Bölgesi Sultan II. Abdülhamid (1876–1908) döneminde yeni hamamlar, köşkler ve gazinolar yapılarak, tarihi eserler restore edilerek dünyanın en gözde sağlık ve eğlence merkezi haline getirilmiştir. İşte bu yapıların arasında o tarihlerde yapılan iki önemli ahşap karkas yapı öne çıkmaktadır. Bugün dahi tüm bakımsızlığına, terkedilmişliğine, depremlere ve tüm olumsuzluklara rağmen ayakta sapasağlam kalmayı başarabilmişlerdir. Termal’de üç katlı kür merkezi olarak ahşap karkas tekniğiyle inşa edilmiş inşa edilmiş otel binasını ve harika bir mimariyle tepenin üstünde manzaraya karşı tamamen ahşap karkas sisteminde inşa edilmiş olan gazino binasını görmekteyiz. Yakın zamanda ihale ile restorasyonu ve işletmesi otuz beş yılığına Limak Grubuna kiraya verilmiştir.
“Yalova Benim Kentimdir.” diyen Atatürk yaşamının uzun ve anlamlı bölümünü Yalova’da ve Termal’de geçirmiştir. İşte bu dönem boyunca Atatürk kendi servetiyle satın aldığı çiftlikler üzerine üç adet ahşap karkas köşk yaptırmıştır. Bunlardan ilki Millet Çiftliği’nde bulunan Yürüyen Köşktür. Baltacı çiftliğinde bulunan bir diğer evi ve Termal’de bulunan ve bugün Atatürk Evi Müzesi olarak hizmet veren ahşap karkas yapılardır.
Yine Termalde bulunan ve… Döneminde ahşap karkas sisteminde yapılmış bir sinema bulunmaktadır. Yakın zamanda restore edilerek hizmete açılan sinema salonu ise adeta zamana meydan okumaktadır.
Çocukluğumun geçtiği Yalova’da 1950 li yıllarda kurulan Amerikan Askeri Üssü’ndeki personel lojmanları iki katlı ve ahşap karkas olarak Amerika’dan getirilerek yapılmıştı. Günümüzde Türk Askeri birimlerinin kullandığı bu askeri üssündeki bu ahşap karkas lojman yapıları hala ayakta ve sapasağlam olarak hizmet vermektedir. Yıkıcı Marmara Depremi’ni bir binbaşı subayı olan çocukluk arkadaşım görev yaptığı bu askeri üsteki lojmanda yaşamıştı. Gürültülü fakat hasarsız olarak atlatmışlardı bu depremi ahşap karkas lojmanlarda.
|